Početna » Članak » SOLUNCIMA NOVA ODLIČJA

SOLUNCIMA NOVA ODLIČJA

VREMEPLOV

Pozorišnom reditelju Cisani Murusidze i književniku Antoniju Đuriću uručeni ordeni Svetog Save

Jedan pozorišni komad koji se još pamti (poslednji put odigran je pre dvadesetak godina), a koji se deceniju neprekidno igrao i to više od četiri stotine puta, bio je povod da dvoje umetnika, pozorišni reditelj Cisana Murusidze i književnik Antonije Đurić dobiju ordene Svetoga Save. Ordene im je na Markovdan, 8. maja, uručio Njegovo Visokopreosveštenstvo Mitropolit crnogorsko-primorski   Amfilohije, na kraju Svete Liturgije, ispred oltara u hramu Svetoga Marka u Beogradu.

Ovo dvoje umetnika priznanje su dobili zadelo „Solunci govore“ koje je napisao Antonije Đurić, a na scenu Narodnog pozorišta u Beogradu početkom osamdesetih godina prošloga veka postavila reditelj Cisana Murusidze. Kolika je bila umetnička snaga ovoga komada najbolje govori podatak da je on, posle desetogodišnjeg izvođenja, skinut sa repertoara naprosto zbog toga što se predugo igrao, a ne što nije imao publike. Ovaj komad biće iz više razloga zanimljiv za istoriju srpskog pozorišta druge polovine dvadesetoga veka. To je pre svega dokumentarna dramska priča čiji su likovi postojali i koji su se javljali pod stvarnim imenom. I ne samo to. Većina likova koji se pominju u drami bili su u to vreme živi i prisutni na premijeri.

Delo se bavi temom koja je u komunističkoj državi prethodno bila zabranjena. Na scenu Narodnog pozorišta ovaj komad je bio postavljen zahvaljujući hrabrosti Gruzinke Cisane Murusidze koja je pre četiri decenije kao školovan pozorišni umetnik došla u Srbiju. Već od premijere predstavu su pratile nepovoljne ideološke kritike. Čak su se i neki glumci protivili što se priča o soluncima postavlja na scenu, u čemu je najglasniji bio glumac Ljuba Tadić. Uprkos tome publika je iz predstave u predstavu punila pozorišnu salu, jer oni koji su gledali komad preporučivali su ga svojim prijateljima i poznanicima. Jednom je na predstavu u Narodno pozorište došao i blaženopočivši patrijarh German sa sedamdesetak sveštenika. Niko od čelnih ljudi Narodnog pozo-rišta nije smeo da ga dočeka. Učini la je to jedino rediteljka Cisana Murusidze. Posle su se i u unutrašnjosti Srbije počeli interesovati za „Solunce“ pa je ova predstava izvođena u mnogim gradovima Srbije. U tim prilikama reditelj Cisana Murusidze ponašala se kao pravoslavni umetnik. Pre nego što bi se počelo razgovarati o izvođenju predstave u pojedinim gradovima, ona je za to prvo tražila blagoslov od nadležnih arhijereja Srpske pravoslavne crkve.

Prave razloge zbog kojih su Cisana Murusidze i Antonije Đurić dobili ovo visoko priznanje izneo je Mitropolit Amfilohije koji se u hramu Svetoga Marka obratio odlikovanim umetnicima i prisutnim vernicima:

-Ovdje su zajedno sa nama u ovom svetome hramu, na ovaj sveti praznik dva divna skromna čovjeka, gospođa Cisana Murusidze iz Gruzije i naš književnik Antonije Đurić koji su svoj život, ovdje na zemlji, proveli ne u službi sebi nego u službi Božije istine, dobrote i ljepote. Gospođa Cisana rodom je iz jednog od najstarijih i najvrednijih hrišćanskih naroda. Ona je potomak velike ravnoapostolke Nine Gruzijske koja je svoj narod u četvrtom vijeku prisajedinila crkvi Hristovoj. Taj narod je iznjedrio i nama podario ovu čestitu Gruzijku koja je sav svoj život ugradila služeći ljepoti i dobroti u vremenima kada je bilo zabranjeno svedočenje o vitezovima iz Prvog svjetskoga rata.

I za Antonija Đurića mitropolit Amfilohije je rekao da je sav svoj život stavio u službu imena Božijeg i dostojanstva imena srpskoga svetosavskoga i pravoslavnog, što je posvedočio ne samo svojim umetničkim radom, nego i životom. Mitropolit je podsetio da je Đurić kao mladić tamnovao u komunističkom zatvoru u Sremskoj Mitrovici, zajedno sa protom Savom Bankovićem i mnogim drugim časnim ljudima.

Antonije Đurić zanimljiva je ličnost. Najveći deo svoga radnoga veka proveo je radeći kao novinar u „Ekspres politici“. Bio je jedini novinar u „Politikinoj“ kući koji je javno iskazivao svoje pravoslavna i srpska nacionalna ubeđenja. Znalo se za njegova tamnovanja i, za čudo, za te reči nisu ga dirali. Sredinom druge polovine sedamdesetih godina dvadesetoga veka u „Ekspres politici“ počeo je da izlazi njegov feljton „Solunci govore“ što je ovom listu tada donelo veliki ugled i tiraž. Tada je srpskoj javnosti prvi put skrenuta pažnja da u srpskom narodu, tu među njima, žive časni ljudi, vitezovi, ratnici iz Prvoga svetskoga rata. Posle feljtona Đurić je objavio i knjigu pod istim naslovom čije se prvo izdanje pojavilo 1978. godine i do sada doživelo devet izdanja. Deseto se upravo priprema. Tek posle Đurićevog feljtona i knjige počeli su u Srbiji da se pišu naučni i publicistički radovi koji su se bavili srpskim junacima iz Prvog svetskog rata.

Već u prvoj knjizi Đurić se pokazao kao izuzetno zanimljiv pisac dokumentarne proze. Većina njegovih likova su postojali, bili su živi kada su se njihove životne priče pojavljivale u Đurićevim knjigama. Svi njegovi likovi se pojavljuju pod pravim imenima, u događajima koji su se zaista desili. Ni reči koje oni izgovaraju nisu izmišljene nego su stvarno izgovorene. Svi njegovijunaci su svetosavci koji delaju po principima vidovdanske etike, spremni da se žrtvuju za nacionalne ideale. To pravilo važi i za ravnogorce o kojima je Đurić pisao. Većinu Ravnogoraca koji se takođe javljaju pod stvarnim imenima pratile su velike životne nedaće, tragedije, tamnice. Ali, što je zanimljivo, ti Đurićevi likovi nisu slomljeni, oni su do zadnjeg daha uspravni držeći se svojih ideala, svesni da za saveznika imaju Božiju pravdu i istinu. Te zakonitosti ponavljaju se i u drugim Đurićevim knjigama: „Za čast otadžbine“, „Kraj Morave u dolini nade“, „Obaveštajac kaplar Miloje“, „Žene solunci govore“, „Ravnogorci govore“, „Crvena kuga“.

Trenutak kada je Cisani Murusidze i Antoniju Đuriću uručivan Orden Svetoga Save, pod visokim svodovima crkve Svetoga Marka, pomalo je ličio na neku od scena iz komada „Solunci govore“ ili iz jedne od Đurićevih knjiga.

U trenucima kada mu se na grudima našao Ordei Svetoga Save, Antonije Đurić je ponavljao reči nekih svojih junaka, a onda se kritički osvrnuo na Evropu koja pokušava da nam otme Kosovo i Metohiju.

Posle je govorila i Cisana Murusidze zahvalivši Svetom Sinodu Srpske Pravoslavne Crkve na ovom visokom odlikovanju.

Jovo Bajić, „Pravoslavlje“, 15.maj 2008. god.

Share
Oznake:

Ostavite odgovor