Početna » Članak » ČOVEK KOJI OD OPŠTINE STVARA PREDUZEĆE

ČOVEK KOJI OD OPŠTINE STVARA PREDUZEĆE

OPŠTINSKI MENADŽER, DA LI JE VEĆ ZABORAVLJENA PROFESIJA?

Piše: dr Nebojša Radmilac

Opštinski/gradski menadžer je institucija koja je prvi put uvedena Zakonom o lokalnoj samoupravi donetim 2002. godine. Njegovi poslovi su  sadržani u ugovoru o korišćenju njegovih usluga i to : predlaganje projekata u cilju podsticanja ekonomskog razvoja, zadovoljenja potreba građana i obezbeđenja zaštite životne sredine, podsticanje preduzetništva i jačanje odnosa između javnog i privatnog sektora; podsticanje investicija i privlačenje kapitala; iniciranje izmena i dopuna propisa kojima bi se olakšale poslovne inicijative.

Osnovna funkcija opštinskog menadžera sastoji se u stvaranju povoljne klime za ekonomski razvoj opštine, kao i samo podsticanje lokalnog ekonomskog razvoja.

Da bi odgovorio težini postavljenih zadataka opštinski menadžer mora da ima završen fakultet, ogromno radno iskustvo u oblasti menadžmenta, znanje najmanje jednog stranog jezika zbog kontakta sa potencijalnim investitorima, kompjutersku pismenost i poznavanje  funkcija lokalne samouprave. Njegov zadatak je  da vodi pregovore o investicijama u opštini i priprema projekte. Svaki korak napred, svaki mali doprinos donosi svima boljitak u celini. Opštinski menadžer mora da upija sve dobre namere, svaki predlog i inicijativu da kreativne segmente spoji i realizuje kroz privredna dela. Sa privrednim delima doći će neminovno i prihodi od kojih živi svaka opština. Zato je opština na tom nivou jedno preduzece ili kompanija prema kojoj se odnosimo odgovorno i domaćinski. Da bi došli do te faze u njenom razvoju ona mora da bude otvorena za sve i da nikom nije maćeha. Samo zajedno možemo da pronadjemo izlaz iz ekonomskih poteškoća i trasiramo put bar prividnog blagostanja u kome neće biti gladnih i bez krova nad glavom. Opštinski menadžer stvara klimu za boljitak uslova života u opštini. To je njegov prioritetan posao.

Menadžeru su potrebne informacije koje mu opštinska uprava priprema (podaci o dugovanjima opštine, rashodima, prihodima, stanju budžeta, urbanističkim planovima, već odobrenim projektima, itd.). Inicijativu za izradu strateških planova opštine, prostornih planova, katastra i drugih strategija koje opština mora da ima i sprovodi da bi lakše privukla investitore i preduzetnike pokreće menadžer, ali priprema ih opštinska uprava. To znači da njegov tim saradnika u najvećoj meri čine zaposleni u opštinskoj upravi.

Ovlašćenja predsednika opštine su znatno šira od ovlašćenja menadžera. Predsednik opštine je nosilac izvršne funkcije, a on predstavlja i zastupa opštinu. Opštinski menadžer, samostalno ili zajedno sa njim, pregovara sa potencijalnim investitorima i preduzetnicima. Opštinski menadžer nema ovlašćenja da potpisuje ugovore sa investitorima niti da donosi akte koji bi podstakli preduzetništvo. To može da radi samo predsednik opštine, osim ukoliko on za to ne prenese posebno ovlašćenje na opštinskog menadžera. Izvor finansiranja menadžera nije jasno definisan, kao ni uslovi za prekid njegovog angažmana. Na njega se ne primenjuje Zakon o radnim odnosima u državnim organima, tako da on nema isti položaj kao zaposleni u opštinskoj upravi. Pored toga, mesečna naknada za korišćenje usluga opštinskog menadžera se uglavnom isplaćuje iz budžetske stavke koja se odnosi na rashode predsednika opštine i njegovog kabineta. Tako da je veza ove dve institucije dosta čvrsta. Dodatni kriterijum za plate opštinskih menadžera u većini slučajeva je  nagrada za svaku novu  investiciju u opštini u kojoj je postavljen. To je primera radi, 0,3 % od vrednosti investicije.

Problem koji  otežava privlačenje kapitala u opštinu su nerešeni imovinsko-pravni odnosi. Opština ne poseduje svojinu u svom vlasništvu, čak i ukoliko je poseduje ona je pod sporom ili je pravno nedefinisana. Takođe, izuzetno mali broj opština poseduje urbanistički plan ili strategiju lokalnog ekonomskog razvoja.

Osnovna strategija podsticanja lokalnog razvoja je privlačenje stranih firmi da investiraju u lokalnu zajednicu, a kroz podsticaje koje lokalna vlast daje pojedinim firmama, kao što su jeftino zemljište, poreske olakšice itd. Pored toga mere koje lokalna zajednica preduzima u cilju jačanja konkurentnosti i poboljšanja lokalne investicione klime moraju da sadrže podršku malim i srednjim preduzećima. Upravo dobar primer predstavlja lokalna vlast u Inđiji i Jagodini.  Nema zatvorenih vrata, nema kancelarija, nema neljubaznih službenica. Rade kao singerica. Za izvod iz matične knjige rodjenih treba da se čeka  20 sekundi. Stalni posao je  privlačenje  investitora. Pronađena je mogućnost za podsticaj razvoja malih i srednjih preduzeća. Ovo je postignuto programima kojima se malim preduzetnicima olakšalo pre svega stupanje u biznis, a potom i njihov opstanak na tržištu. Jedan od načina je organizovanje biznis inkubatora. Neke od karakteristika dobrog upravljanja organima lokalne uprave su :  transparentnost u radu i odgovornost lokalnih organa vlasti, efikasnost, dobro pružanje javnih usluga, dobro upravljanje resursima i doslednost postavljenih ciljeva u njihovoj realizaciji.

Iz ovoga je sasvim jasno koliko se u stvari opština pretvara u preduzeće, čiji je osnovni zadatak ostvarenje profita da bi zaposleni (u ovom slučaju građani) bili što zadovoljniji.

Opštinski menadžer mora da poseduje kreativnost i inovativnost, da ima viziju budućnosti tj. sliku opštine koju želi da stvori u narednom periodu. Vizija je osnova strategije i strateškog plana, jer su akcije bez cilja uzaludno trošenje energije.

Značajna aktivnost u ovom segmentu jeste i iniciranje transfera znanja u saradnji sa visokim školama, istraživačkim institucijama, i sl. Tako lancem uzročno – posledičnih veza od moderne infrastrukture dolazimo do malih i srednjih preduzeća. Upravo malim i srednjim preduzećima je potrebna ovakva osnova za početak poslovanja, a potom i obučeni kadrovi. Vezano za ove aktivnosti, akcije koje se očekuju od lokalnog menadžera jesu koordinacija na sastavljanju dugoročnog plana vezano za kadrovsku strukturu koja bi podržala budući razvoj.

Rešenje će zavisiti od većeg broja faktora među kojima se, između ostalih, ističu: broj zaposlenih u opštini, njihove kompjuterske i stručne osposobljenosti za rad u jednom projektnom timu, kao i njihovo poznavanje stranih jezika. U opštinama treba uraditi ozbiljnu analizu strukture zaposlenih da bi se znalo kakvim kadrovskim potencijalom se raspolaže. Zatim bi trebalo sastaviti spisak poslova koji su neophodni u jednom projektnom timu (pisanje projekata, rukovođenje projektom, finansijski poslovi, prevodilački poslovi…). Upoređivanjem ovih podataka došlo bi se do informacija o tome da li su postojeći ljudski kapaciteti u opštini dovoljni (ako imamo u vidu da ogromna većina opština u Srbiji ima problem sa viškom zaposlenih, odgovor bi u većini opština mogao da bude pozitivan). Osnovna uloga opštinskog menadžera bila bi, u ovom smislu, formiranje i rukovođenje projektnim timom. Veoma je takodje važno da opštinski menadžer ima stalnu komunikaciju sa preduzetnicima, ne samo u svojoj opštini i u Srbiji, već i da bude što bolje upućen u potencijalne strane investitore koji su zainteresovani za ulaganja u Srbiju.

Share

Ostavite odgovor