IZLOŽBA STARIH MUZIČKIH INSTRUMENATA

Cilj izložbe “Moju pesmu da sviriš”, postavka Novice Stankovića u borskom Muzeju rudarstva i metalurgije, decembar 2009. – januar 2010.godine, je upoznavanje sa poluzaboravljenim i zaboravljenim narodnim muzičkim instrumentima, kao i podsećanja na segment delatnosti – organološki rad Vladimira Đorđevića, pionira etnomuzikoloških proučavanja u Srbiji. Koncepcija ekspozicije obuhvata dve različite, ali po mnogo čemu komplementarne celine.

1.Kolekciju narodnih muzičkih instrumenata – legat Vladimira Đorđevića, zaveštan muzičkom društvu “Stanković” 1925. godine.

2.Kolekciju narodnih muzičkih instrumenata  koji se čuvaju u etnološkoj zbirci Muzeja rudarstva i metalurgije u Boru.

1.Kolekcija narodnih muzičkih instrumenata koje je prikupio Vladimir Đorđević sopstvenim sredstvima u Makedoniji i na Kosovu i Metohiji danas pripada muzičkoj školi “Stanković” u Beogradu. Veliki broj instrumenata je nestao u vihoru Drugog svetskog rata, a pojedini primerci su vidno oštećeni, što, ipak, ne umanjuje njihovu kulturnu vrednost. Kolekcijom su obuhvaćeni žičani, duvački i udarački instrumenti.

GUSLE – gudački muzički instrument o čijem poreklu postoji nekoliko hipoteza – da su slovenskog porekla, da su izum srpskog naroda ili da su prihvaćene od Arapa. Prvi pisani izvori o guslama datiraju iz 14. veka. Vezuju se za patrijarhalnu sredinu, pa su na taj način simbol nacionalnog idetiteta i prenosilac epske junačke prošlosti. Kao instrument omiljen u narodu, gusle su bogato ukrašavane rezbarijom i to motivima kosovskog boja, Prvog i Drugog srpskog ustanka, kao i simbolima zmijom i aždajom.

GAJDE – naziv potiče od arapske reči “gaida” – melodija. Pod tim imenom  ili neznatno izmenjenim susreće se na celom južnoslovenskom prostoru,  kao i kod Mađara, Bugara, Slovaka, Španaca, Portugalaca…Gajde su aerofoni, solo instrument, sastavljene od mešine i drvenih delova.

ZURLE – aerofoni muzički instrument, persijsko – turskog porekla. Područje zastupljenosti su kosovsko – metohijska oblast i Makedonija. Sastoje se od drvene cevi sa levkastim proširenjem i rupicama za sviranje, slaveca i piska s mednikom. Upotrebljavaju se u paru: dve velike ili dve male zurle. Pri sviranju se uvek drže pravo pri čemu jedan zurlaš svira melodiju, a drugi ga prati u jednom tonu, uz praznju velikog doboša – tapana.

KAVAL – aerofoni instrument, u prošlosti rasprostranjen kod balkanskih pastira. Oblika duže cilindrične cevi, od jasena, lipe, jorgovana, sa 11 rupica za odabiranje tonova. Svira se obično u duetu, u dva kavala, a zvuk koji proizvode je mek. Vlasi – stočari, u Makedoniji, smatraju ga božjim instrumentom, dok su svi ostali ( zurle, gajde, tapani ) đavolski.

Nastavak sutra – priče o šupeljki, dvojnicama, darbuki, tumbeleku i dairama.

Share

Ostavite odgovor