SELA SE PRESELILA U GRAD

Bor, Knjaževac, 21. januar

Opština Knjaževac se u proseku godišnje smanji za oko 500 stanovnika

Izvor: Politika

Knjaževac je po površini četvrta opština u Srbiji. Razuđenog je tipa i sastoji se od nekoliko mikroregija. Osim grada Knjaževca, na celoj teritoriji opštine je 86 seoskih naselja.

Knjaževac, nažalost, spada u opštine s najvećim stepenom mortaliteta u Srbiji: u proseku, stanovništvo se godišnje smanji za oko 500 stanovnika. Depopulacija u samom gradu Knjaževcu je u granicama podnošljivosti, dok je najizraženija u mikroregijama Zaglavak i Budžak.

Mikroregija Zaglavak, najsiromašniji deo opštine, na granici je Srbije sa Bugarskom. Stanovništvo ove regije uglavnom se bavilo stočarstvom i onim povrtarskim kulturama koje mogu da se gaje u planinskim predelima. Najveća migracija u opštini upravo je bila iz ovih sela, odakle su se ljudi masovno iseljavali počevši od šezdesetih godina prošlog veka, uporedo sa razvojem industrije u Knjaževcu i okolnim opštinama.

Centar ove mikroregije je selo Žukovac, koje je pre pola veka bilo sedište istoimene opštine. Ovo selo danas ima 58 stanovnika. U selu Balinac koje danas broji 15 stalnih stanovnika postoji sačuvana crkva od slabog materijala – čatmara, jedina takve vrste u istočnoj Srbiji. Nekada mnogoljudno selo Aldinac danas ima svega 16 stanovnika od kojih većina zimske dane provodi kod svojih rođaka u Knjaževcu. Na teritoriji Zaglavka nalazi se i seosko naselje Repušnica u kome od 1998–1999 godine nema nijednog stanovnika.

Mikroregija Budžak nalazi se na granici sa opštinama Svrljig, Bela Palanka i Pirot. Centar ove mikroregije je seosko naselje Kalna. Na teritoriji Budžaka, u selu Gabrovnica šezdesetih godina prošlog veka radio je rudnik uranijuma. U tom periodu samo naselje Kalna dobilo je kompletnu infrastrukturu, izgrađeni su stambeni objekti, zgrade državnih institucija, drugim rečima, činilo se da ovom kraju predstoji lepa budućnost.

Zatvaranjem rudnika i iz ovog kraja stanovništvo je počelo masovno da se seli ka većim gradskim centrima, Knjaževcu i Zaječaru.

I u Budžaku ima gotovo praznih sela – na primer u selu Tatrasnica živi jedno domaćinstvo sa tri stanovnika, dok u selu Aldina Reka živi samo jedan stanovnik. Deo ovog kraja je i turistički centar „Babin zub”, u okviru kojeg je 25. decembra 2011. otvoren hotel „Stara planina”. Smatra se da će razvoj zimskog turizma na Staroj planini uticati na ponovno oživljavanje ovog kraja.

Jedan od osnovnih razloga za iseljavanje stanovništva iz seoskih naselja opštine Knjaževac bila je industrijalizacija. Drugi razlog: nedovoljno razvijena komunalna infrastruktura – do nekih sela nikada nije stigao asfaltni put i fiksna telefonija, a do nekih čak ni struja. Treći razlog – školovanje dece, odnosno želja ljudi sa sela da njihova deca „ostave motiku”.

Manji broj odseljenih nastavio je redovno da obilazi svoja seoska imanja, većina je to prestala da čini. Na teritoriji opštine je dolazilo i do takozvanog kolektivnog iseljavanja, tako da postoje delovi grada Knjaževca u kojima uglavnom žive stanovnici poreklom iz istog sela, komšije i ranije u selu, i kasnije u gradu.

Smanjenje broja stanovnika primetno je i u selima u dolini reke Timok u kojima postoje znatno bolji uslovi za bavljenje poljoprivredom i stočarstvom.

Od ukupno oko 31.000 stanovnika opštine Knjaževac (popis 2011), dece predškolskog uzrasta je 540, tri osnovne škole pohađa približno 2.000 učenika. Na teritoriji opštine postoje dve srednje škole – Tehnička škola koja ima 525 đaka, i gimnazija koju pohađa 321 učenik. Prosečna zarada za oktobar 2011. u opštini je iznosila 25.669 dinara.

Šef odeljenja za privredu i društvene delatnosti SO Knjaževac

Marija Jelenković

Share

Ostavite odgovor