Znaš li gde su „tvoji“ novci?

Bor, Beograd, 18.05. Autor: Irena Živković

Prepuna sala Medija centra u Beogradu na konferenciji predstavljanja rezultata projekta „Jačanje lokalne transparentnosti“, pokazala je da su mediji, kao i veliki broj nevladinih i vladinih organizacija prepoznali značaj transparentnosti opština u borbi protiv korupcije i nezakonitog delovanja.

BOS - Transparentnost opstina MC logo

Nosioc ovog projekta je Beogradska otvorena škola (BOŠ),a u saradnji sa Topličkim centrom za demokratiju i ljudska prava, a pod pokroviteljstvom Delegacije EU u Republici Srbiji. Istraživanje je obavljeno u 144 opština u Srbiji i po rezultatima istraživanja opština Bor je svrstana u netransparentne opštine. Svojom transparentošću opština Bor se našla na 137. mestu, što je čini najgorom u Istočnoj Srbiji.


Opštine su Zakonom o pristupu informacijama od javnog značaja obavezne da informator o svom radu plasiraju u javnost, pri čemu građani mogu imati uvid u odluke lokalne samouprave, u raspodelu novčanih sredstava opštine, kao i u plan strategije lokalnog održivog razvoja.

Na zvaničnom sajtu opštine Bor možete naći informator iz 2014. godine, gomilu neažuriranih i zastarelih informacija gde su građani uskraćeni za najbitnije informacije o radu opštine. To, naravno, daje gomilu mogućnosti za širenje korupcije i odluke po sopstvenom nahođenju. Najsvežije o čemu treba govoriti jesu političke predizborne kampanje, a u kojoj meri je opština Bor učestvovala finansijski u ovim aktivnostima na žalost ne možemo znati upravo zbog netransparentnosti iste.


Vrhovni državni revizor je naglasio da je preko dve milijarde dinara uloženo nezakonito, po njihovim podacima. BOŠ je dodao da nedovoljna transparentnost opštine ne mora nužno da znači namerno skrivanje informacija od javnog značaja, jer veliki broj opština nije dovoljno tehnološki obrazovano i da treba raditi na njihovom tehnološkom unapređivanju, tako što bi se napravile centralne baze podataka kako bi nadzorni organi kvalitetnije mogli da prate rad opštine. Predstavnici Kancelarije za saradnju sa civilnim društvom su predstavili svoj projekat, koji je već ustaljena praksa, po kome jednom godišnje izdaju izveštaj o finansiranju nevladinog sektora i o rezultatima koji su ostvareni putem tih projekata.Kao način da se ipak pristupi informacijama do kojih ne može da se dođe, zamenica poverenika za informacije od javnog značaja je navela mogućnost obraćanja kancelariji poverenika koja, kako je rekla, izlazi u susret svima koji im se obrate.
O značaju transparentnosti opština ne treba ni govoriti, jer bez obaveštenosti građana o radu opštine ne možemo očekivati niti pomak u suzbijanju korupcije, niti pomak u postavljanju osnova demokratskog društva.

Saopštenje BOŠ-a:

Više transparentnosti za manje korupcije

Rezultati istraživanja Beogradske otvorene škole su pokazali da opštine u Srbiji ne objavljuju najznačajnije informacije o svom radu. Time opštine krše Zakon o slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja, povećavaju rizik od korupcije na lokalnom nivou i smanjuju svoje razvojne šanse. Stoga, predlažemo unapređenje propisa koji uređuju sadržaj i formu informatora o radu, tehnološku modernizaciju načina na koji se informatori izrađuju i objavljuju, što će dovesti do veće transparentnosti, bolje informisanosti javnosti i efikasnije kontrole organa javne vlasti

Beogradska otvorena škola je u partnerstvu sa Topličkim centrom za demokratiju i ljudska prava, i u saradnji sa Stalnom konferencijom gradova i opština sprovela istraživanje transparentnosti rada opština u Srbiji. Istraživanje je sprovedeno u okviru projekta „Jačanje lokalne transparentnosti“ koji finansira Delegacija Evropske Unije u Republici Srbiji, a sufinansira Kancelarija za saradnju sa civilnim društvom Vlade Republike Srbije.

Istraživanje je pokazalo da skoro nijedan opštinski informator o radu nije popunjen u skladu sa Uputstvom za izradu i objavljivanje informatora o radu državnog organa, a da većini nedostaju informacije najosetljivije prirode, kao što su podaci o prihodima i rashodima, podaci o javnim nabavkama i podaci o dodeljenoj državnoj pomoći. Budući da je istraživanje sprovedeno u dva ciklusa, ukrštanje podataka pokazuje da je prošle godine bilo više ažuriranih informatora o radu.

Tabela 1. Procentualna dostupnost podataka u 2015. i 2016. godini u informatorima o radu

  Informator o radu
 

2015.

2016.

Podaci o prihodima i rashodima

47% 31%

Podaci o javnim nabavkama

30%

16%

Podaci o dodeljenoj državnoj pomoći 13%

11%

Podaci o uslugama koje opština pruža građanima 47%

52%

 

Tabela 2. Procentualna dostupnost podataka na internet prezentacijama i/ili u informatoru

Internet prezentacija i informator o radu 2016.
Podaci o prihodima i rashodima 68%
Podaci o javnim nabavkama 45%
Ovo pokazuje da su informatori o radu zanemareni iako su zakonska obaveza, budući da veći broj opština objavi podatak na sajtu, ali ne ažurira informator o radu.

Upravni inspektorat Ministarstva državne uprave i lokalne samouprave, je u februaru 2016. godine podneo 11 prekršajnih prijava protiv najvećih preduzeća u Srbiji kao što su Železnice Srbije, Srbijagas, Srbijavode i dr, zbog kršenja Zakona o slobodnom pristupu informacijama od javnog značaja i neobjavljivanja informatora o radu u skladu sa zakonom. To je izuzetno nizak stepen reagovanja nadležnih organa u odnosu na obim kršenja zakona. Uzimajući u obzir neefikasnu kontrolu i loše stanje u praksi, iako imamo dobar zakon, potrebne su dodatne mere za veću transparentnost. Stoga, Beogradska otvorena škola se zalaže za tehnološko unapređenje informatora o radu i kreiranje jedinstvene centralne baze gde će se nalaziti svi informatori o radu, gde će korisnički pristup imati svi građani, a uređivački pristup organi javne vlasti koji izrađuju informator o radu. Nadzorni organi bi u tom slučaju imali olakšan uvid u sve podatke, mogli bi da uoče nedostatak podataka, nepoštovanje rokova, što bi povećalo efikasnost kontrole.  Najveća prednost bi predstavljala mogućnost preuzimanja podataka u „otvorenom formatu“, odnosno mašinski čitljivom formatu, što bi predstavljao veliki korak za Srbiju u pravcu Partnerstva za otvorenu upravu, kojem je Srbija pristupila 2012. godine. Tehnološko unapređenje informatora će doprineti reformi javne uprave kao i poboljšanju uslova za veće učešće građana, olakšati nadzor javnosti i podići transparentnost državnih organa.

Više o projektu pročitajte na sajtu www.dostup.no

Share

Ostavite odgovor